του Bill Morrison
b_505X0_505X0_16777215_00_images_1617_dawson-city-frozen-time.jpg

Καταβύθιση στο περιπετειώδες ιστορικό παρελθόν μιας μυθικής πόλης, αλλά και το ίδιο παρελθόν του κινηματογράφου, το ντοκιμαντέρ του Bill Morrison (Decasia) είναι μια συναρπαστική συλλογή ιστοριών και πορτραίτων.
Η πρώτη ύλη του ντοκιμαντέρ είναι υλικό αρχείου: φωτογραφίες, δημοσιεύματα εφημερίδων, ταινίες επικαίρων αλλά και μυθοπλασίας. Με αφορμή μια ιστορικής σημασίας ανακάλυψη διατρέχεται το ιστορικό παρελθόν ενός μυθικού τόπου, της πόλης Dawson: από τον ινδιάνικο καταυλισμό Tr’ondëk Hwëch στο Yukon του Καναδά, στην μεταμόρφωση του και την ίδρυση της πόλης. Η αιτία υπήρξε η ανακάλυψη χρυσού το 1896. Ήταν ο “πυρετός του χρυσού” που μεταμόρφωσε τον τόπο και που καθόρισε την μορφή της, τουλάχιστον στα πρώτα της χρόνια: κάτι που γνωρίζουμε από την ταινία The Gold Rush (Charlie Chaplin, 1925). Το τέλος της μανίας για τον χρυσό, οδήγησε στην σταδιακή παρακμή της πόλης: σε λίγα χρόνια έγινε μια μικρή επαρχιακή κωμόπολη.
Η κινηματογραφική ιδιαιτερότητα της πόλης έγκειται στο γεγονός ότι την εποχή του βωβού υπήρξε ο τελευταίος σταθμός στο κύκλωμα προβολής ταινιών της Αμερικής. Οι ταινίες μετα την προβολή τους στο μοναδικό κινηματογράφο της πόλης παρέμεναν και αποθηκευόταν εκεί. Η ανακάλυψη τους το 1978, στον πάτο μας πισίνας, κατά τη διάρκεια μιας εκσκαφής υπήρξε πραγματικά αποκαλυπτική: η ιστορία του βωβού κινηματογράφου γράφεται ξανά αφού ο όγκος του υλικού ήταν ταινίες που θεωρούταν προ πολλού χαμένες. Αυτός  είναι ο αληθινός "χρυσός" της πόλης κια την ανακάλυψή του αφηγείτι η ταινίθα.
Ο σκηνοθέτης ακολουθεί μια αφηγηματική γραμμή και αυτή δεν είναι άλλη παρά η συναρπαστική ιστορία της πόλης: η μεταμόρφωση της και στη συνέχεια η παρακμή της. Αναφορές στην ατμόσφαιρα της πόληςς, τα πρόσωπα που τη σημάδεψαν και την κατέγραψαν -ο φωτογράφος Eric Hegg, ο λογοτέχνης Jack London-, τους επιχειρηματίες που την διαμόρφωσαν. Συμπληρωματικά, παρακολουθούμε και τις περιπέτειες του κινηματογράφου: το εύφλεκτο υλικό του σελιλόιντ -κάτι που είχε ως συνέπεια μεταξύ άλλων και την καταστροφή του 80% των ταινιών του βωβού κινηματογράφου- και την παρουσία του κινηματογράφου στην πόλη, το πως συγκροτήθηκε η συλλογή των ταινιών σ' αυτήν την ξεχασμένη σήμερα καναδική κωμόπολη.
Πέρα από τα συνήθη για την αφήγηση της ιστορίας της πόλης -φωτογραφίες, ταινίες επικαίρων και δημοσιεύματα-, η σκηνοθετική στρατηγική συνίσταται από τη σύμμειξη πλάνων από αυτές τις ταινίες που έβλεπαν οι κάτοικοι της πόλης. Δημιουργεί έτσι ο σκηνοθέτης μικρές αφηγηματικές ενότητες σχετικές με επεισόδια από τη ζωή της πόλης, ή την ατμόσφαιρά της στις δεκαετίες του 10 και 20. Η ταινία απαντά σ' όλα τα πως και τα γιατί της πόλης και της ανακάλυψης με τρόπο συναρπαστικό: καμία φωνή οφ στην ηχητική μπάντα, μόνο η μαγευτική μουσική του Alex Somers και οι εικόνες.
Εικόνες παλιές, στιγματισμένες με τα σημάδια της φθοράς του χρόνου, γεμάτες ρυτίδες: αποδείξεις μιας εποχής και των ανθρώπων της. Και των ιστοριών τους...

Δημήτρης Μπάμπας