(Μαθήματα από έναν πιγκουίνο)
του Peter Cattaneo
(κριτική: Ζωή- Μυρτώ Ρηγοπούλου)
Όταν ο Τομ Μισέλ φτάνει στην Αργεντινή λίγο πριν το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1976 για να διδάξει αγγλικά σ’ ένα ιδιωτικό, αγγλικό κολλέγιο τίποτα γύρω του δεν μοιάζει να τον ενδιαφέρει - απ’ την πολιτική και τους συναδέλφους του μέχρι τους κανόνες του κολλεγίου και τους μαθητές του. Πως γίνεται λοιπόν μετά από μια εκδρομή στην Ουρουγουάη να βρίσκεται ξαφνικά μ’ έναν πιγκουίνο που δεν μπορεί να ξεφορτωθεί να μένει κρυφά στο δωμάτιο του. Και πώς θα επηρεάσει τη ζωή του εκεί αυτό το μικρό πλασματάκι;
Ταινία απ’ αυτές που όποιος τις δει είναι μάλλον σίγουρο πως θα τις συστήσει και σ’ άλλους και που μπορεί να βρει το κοινό της στην αίθουσα αν της δοθεί ο απαραίτητος χρόνος, τα Μαθήματα από έναν πιγκουίνο του Πίτερ Κατάνεο, βασισμένα σε πραγματικά γεγονότα απ’ το ομώνυμο βιβλίο του Τομ Μισέλ, παραδίδονται στο θεατή απολαυστικά, συγκινητικά και με πολύ μπέσα, με μεγάλη μαστοριά, σκηνοθετική και σεναριακή, ανεβασμένη διάθεση και περίσσεια αγγλικού χιούμορ. Έχοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα να φανούν πολύ χρήσιμα και στους επαγγελματίες του χώρου. Δείχνοντας κατ’ αρχάς εμπράκτως και δια του παραδείγματος -όπως συμβαίνουν όλα στην ταινία αυτή- πως αν έχεις καλό σεναριογράφο (τα εύσημα εδώ στον Τζεφ Πόουπ και στον Τομ Μισέλ βέβαια) και σκηνοθέτη που ξέρει πώς να χειριστεί τα μέσα του μπορείς να κάνεις την ταινία ό,τι θες, ακόμα και πολιτική με συμπρωταγωνιστή ένα πιγκουίνο. Και ταυτόχρονα, σ’ ένα άλλο επίπεδο, να πραγματεύεσαι διακριτικά το τραύμα και την επανόρθωση, αλλά και την απώλεια που δεν έχει λύση. Παραμένοντας αστείος κι εσκεμμένα όχι τέλειος, αλλά πρόθυμος να ξανασκεφτείς τα πράγματα, για ν’ αποδείξεις πως στη μάθηση όπως και στη ζωή χρειάζεσαι απλά κάποιον να σε εμπνεύσει. Ή να σε ακούσει –μια και ο πιγκουίνος μοιάζει να εκτελεί και χρέη ψυχαναλυτή (εξαιρετικές οι αντίστοιχες σκηνές του) σε μια χώρα που φημίζεται για την αγάπη της στην ψυχανάλυση και την ψυχοθεραπεία. Και να χώνεις διακριτικά κάπου ανάμεσα στο γέλιο και το δάκρυ της πλοκής και μερικές πληροφορίες Ιστορίας για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους – ιστορικά, προσωπικά, αλλά και υπαρξιακά μια κι οι ενήλικες ήρωες αποκαλύπτονται συνεχώς και σ’ αυτή τους τη διάσταση – πρώτοι ρόλοι, αλλά και δεύτεροι, μια κι εδώ κάθε ρόλος έχει βάθος. Και να τα καταφέρνεις όλα αυτά με μια αίσθηση μέτρου εξαιρετική, χωρίς να δαιμονοποιείς το ανθρώπινο ελάττωμα, αλλά ούτε και ξεπλένοντας τη δειλία, παρά φανερώνοντας ξεκάθαρα το μαύρο πρόσωπο της δικτατορίας και των εξαφανίσεων ανθρώπων μιας από τις πιο μαύρες σελίδες της Ιστορίας της Αργεντινής. Ως αντίσταση στην οποία γεννήθηκε τότε κι η νέα δημοφιλία της Μαφάλντας του Quino που δεν γραφόταν πια, αλλά προοικονομούσε για χρόνια την κατάσταση, μια και η δήθεν ανάλαφρη, παιδική της οπτική, η αμεσότητα, το χιούμορ κι η συμπύκνωση, βοηθούσε το κοινό να ταυτιστεί ευκολότερα με τις σκέψεις της για τα όσα συμβαίναν. Κάτι παρόμοιο, εκ των υστέρων και με μια πιο αισιόδοξη ματιά επιχειρεί να κάνει κι αυτή η ταινία. Διαθέτοντας επιπλέον και μια τάση για καουρισμάκια καλή έκβαση. Με τη διαφορά ότι δεν στοχεύει να τα σώσει όλα, μια και το τραύμα εδώ είναι εις διπλούν ανυπέρβλητο, παρά μόνο αυτά που χρειάζεται κανείς για να προχωρήσει. Κι όλα αυτά χωρίς υπερβολές και πολλά-πολλά. Με το τόσο-όσο να είναι το μότο, αλλά και το μεγαλύτερο ατού της ταινίας αυτής. Κι ένα μάθημα από μόνο του από πλευράς τακτικής, αλλά και διαχείρισης εκφραστικών μέσων.
Εξαιρετικός και σε μεγάλα κέφια ο Στιβ Κούγκαν, που δείχνει να διασκεδάζει το ρόλο του, ενώ έξτρα μπόνους για το θεατή η εμφάνιση του Τζόναθαν Πράις που κάποιοι θα θυμούνται σίγουρα απ’ το Μπραζίλ, μια ταινία που από πολύ πιο σκοτεινή και δυσοίωνη οπτική, πραγματευόταν κι αυτή τη μονοτονία μιας ζωής χωρίς νόημα και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα.
Και παρ’ ότι τα Μαθήματα από έναν πιγκουίνο δεν κατηγοριοποιούνται ως ταινία οικογενειακή αποτελούν, όμως, μεγάλη ευκαιρία για οικογενειακή έξοδο (με παιδιά άνω των 9-10 ετών ή έφηβους) που μπορεί μετά να γίνει έναυσμα και για μια-δύο πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις.
