της Gabrielė Urbonaitė
(κριτική: Καλλιόπη Πουτούρογλου)

«Η πραγματική ανακαίνιση ξεκινά από μέσα»
προμετωπίδα της ταινίας

Μια αχνή δυσαρέσκεια είναι ζωγραφισμένη μόνιμα στο πρόσωπο της Ilona. Η 29χρονη «τελειομανής» μεταφράστρια, όπως την αποκαλεί ο εδώ και δύο χρόνια σύντροφός της Matas, έχει μόλις μετακομίσει μαζί του στο Vilnius της Λιθουανίας, σε ένα κομψό και άνετο διαμέρισμα που η ίδια χαρακτηρίζει απλά ατελές. Όταν ξεκινούν οι εργασίες για την ανακαίνιση του κτιρίου, μιας τυπικής πολυκατοικίας της σοβιετικής εποχής, και οι πρώτες σκαλωσιές στήνονται για τη συντήρηση και τις απαραίτητες εξωτερικές αλλαγές, μαζί με τη φασαρία και τις ρωγμές στους τοίχους, εμφανίζονται και οι εσωτερικές αμφιβολίες της Ilona, όσον αφορά τα σχέδια της για το μέλλον. Μήπως τα θεμέλια της σχέσης της δεν είναι σταθερά; Και πόσο η ανασφάλεια που γεννά ο πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζει τελικά τις ζωές των ανθρώπων;
Θέτοντας στο επίκεντρο μια φαινομενικά δυναμική και ανεξάρτητη γυναίκα στα πρόθυρα της υπαρξιακής κρίσης των 30, η γεννημένη στο Vilnius νεαρή σκηνοθέτιδα Gabrielė Urbonaitė, στην πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία κινείται σε έναν χώρο που της είναι ιδιαίτερα οικείος. Η ηρωίδα της φαίνεται να έχει πετύχει ήδη πολλά. Επαγγελματική καταξίωση, μια σχέση γεμάτη κατανόηση, ένα υποστηρικτικό φιλικό περιβάλλον. Κι όλα αυτά σε ένα καινούριο διαμέρισμα που θα μπορούσε να είναι και η αρχή μιας νέας ζωής, ίσως και οικογένειας. H Urbonaitė απεικονίζει αυτόν τον κόσμο με ιδιαίτερη ενσυναίσθηση και τρυφερότητα -ακόμα και την προβληματικότητα κάποιων οικογενειακών σχέσεων -, φωτίζοντας τα πρόσωπα και τον περιβάλλοντα χώρο με ένα μαλακό και διαυγές φως. Η κάμερά της κινούμενη αποκλειστικά εντός ενός κλειστού χώρου, του διαμερίσματος και της πολυκατοικίας, καταγράφει σε φιλμ 16 mm με παρατηρητικότητα, φυσικότητα αλλά και μια ιδιαίτερη ζεστασιά όλες εκείνες τις πτυχές μιας καθημερινότητας που αρχικά δεν επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις. Όταν οι εξωτερικοί τριγμοί από την ανακαίνιση της οικοδομής αρχίσουν να διαταράζουν την ηρεμία και την τόσο αναγκαία για τη δουλειά της ηρωίδας αυτοσυγκέντρωση, τότε είναι που οι προβληματισμοί, οι ανασφάλειες και τα απωθημένα χρόνων βγαίνουν ξαφνικά στην επιφάνεια. Η τυχαία, εξ ουρανού εμφάνιση ενός τρίτου προσώπου, που λειτουργεί ως καταλύτης, θα επισπεύσει απλά τις εξελίξεις. Εν τω μεταξύ είναι εμφανής και η πίεση από τον αντίχτυπο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία σε μια νέα μετασοβιετική γενιά, στην οποία τα τραύματα του παρελθόντος είναι ακόμα ανοιχτά.
Κρατώντας για την ηρωίδα του τον πρωταγωνιστικό ρόλο, το Renovation φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως ψυχολογικό πορτρέτο μιας γυναίκας ευάλωτης και ευμετάβλητης, στο πρότυπο ταινιών που έδωσε πρόσφατα ο νορβηγικός κυρίως κινηματογράφος (The Worst Person in the World, Loveable), χωρίς ωστόσο να πλησιάζει το βάθος τους σε επίπεδο χαρακτήρων και πλοκής. Επιπλέον το επιμέρους θέμα του πολέμου, δίνεται μάλλον επιφανειακά, χωρίς να επηρεάζει δραματικά την αφήγηση. Η ταινία ωστόσο διαθέτει μια ποιητική δύναμη και ένα πνεύμα ανάλαφρο και αισιόδοξο, στην απεικόνιση της επαναξιολόγησης της ζωής σε ταραγμένους καιρούς.

Karlovy Vary 2025 / Proxima