(Κάποτε στη Γάζα)
των Arab & Tarzan Nasser
(κριτική: Θόδωρος Σούμας)
Είδα το ενδιαφέρον παλαιστινιακό φιλμ "Κάποτε στη Γάζα", του 2025, των αδελφών Αράμπ και Τάρζαν Νάσερ, οι οποίοι δουλεύουν στην Ιορδανία.
Στη Γάζα του 2007, καθώς η Χαμάς εντείνει τον έλεγχο της περιοχής, ο Οσάμα δραστηριοποιείται ως έμπορος ναρκωτικών χαπιών, κυρίως ισχυρών παυσίπονων, τα οποία πουλάει μέσα σε φαλάφελ που παρασκευάζει στο μαγαζί του, ο βοηθός και φίλος του, Γιαχία. Ο Οσάμα εξαρτάται από έναν συνένοχό του, σκληρό και σαρδόνιο, ανώτατο αξιωματικό της αστυνομίας, που τον ελέγχει. Αφού ο Ομπάμα δολοφονείται σε μια προσωπική σύγκρουση, ο κάπως αγαθός Γιαχία αναλαμβάνει τυχαία τον κεντρικό ρόλο του ήρωα/μαχητή της Τζιχάντ σε μια ισλαμιστική πολιτικο-πολεμική ταινία δράσης, με τη σφραγίδα και την άδεια του ισλαμιστικού καθεστώτος. Κάποια στιγμή ο Γιαχία θα συναντήσει τυχαία και θα έχει την ευκαιρία να σκοτώσει τον δολοφόνο του μακαρίτη φίλου του κι αφεντικού του...
Το φιλμ μπορεί να διαβαστεί ως παρωδία. Διαθέτει χιούμορ, πειστικούς κι ελκυστικούς κεντρικούς χαρακτήρες, ενδιαφέρουσα δραματικο-κωμική ίντριγκα, κοινωνική ματιά πάνω στη διαφθορά που επικρατεί στη Γάζα, ειδικότερα στις δυνάμεις ασφαλείας του καθεστώτος. Επίσης, ματιά πάνω στις πολεμικές επιθέσεις του ισραηλινού στρατού και στις συγκρούσεις Χαμάς και IDF. Η σάτιρα των αδελφών Νάσερ αγγίζει ακόμη την παλαιστινιακή κινηματογραφική παραγωγή (ως όργανο ισλαμιστικής πολιτικής προπαγάνδας, όπως περίπου είχε διακηρύξει για τον ρόλο του σινεμά ως πολιτικού όπλου κι εργαλείου, ο Λένιν). Οι αδελφοί Νάσερ φτιάχνουν μια επαμφοτερίζουσα ταινία που ισορροπεί ανάμεσα στη μωαμεθανική, ισλαμιστική πολιτική διαφώτιση που κάνουν υπολανθανόντως και στη λεπτή ειρωνεία προς το κράτος της Χαμάς· τη μια τα λένε έτσι και την άλλη αλλιώς σχετικά με τα γνωστά, σχηματικά πολιτικά μοτίβα των Παλαιστινίων, τη βαρβαρότητα των Ισραηλινών, τον δίκαιο σκοπό των μουσουλμάνων ισλαμιστών Παλαιστινίων, τον πόνο του λαού για τον χαμό των πολεμιστών του που ξεδιπλώνεται στις τελετουργικές ισλαμιστικές κηδείες/παρελάσεις, κ.ο.κ. Μα και ο σαρκασμός τους έναντι των κατεστημένων πολιτικών και γραφειοκρατικών συμπεριφορών των κυβερνητών της Χαμάς δεν πάει πίσω, δεν υστερεί. Ας μην ξεχνάμε πως στον οπτικοακουστικό τομέα, όταν δείχνεις κάτι το προάγεις και το προωθείς. Ακόμη και αν παρουσιάζεις κάτι αρνητικά, το ότι το δείχνεις αποτελεί από μόνο του προώθησή του, αυτό υποστηρίζουν οι ειδικοί για τη διαφήμιση κάποιου έργου, ακόμη κι αν μιλήσεις γι’ αυτό αρνητικά, του κάνεις καλό απλά και μόνο αναφέροντάς το ή δείχνοντάς το. Αυτό ισχύει και για τις αναπαραστάσεις των δραστηριοτήτων της Χαμάς στην ταινία. Οι δυο σεναριογράφοι και σκηνοθέτες ποντάρουν δηλαδή στον κλαυσίγελο, στην πικρή διακωμώδιση, στην ισορροπία δράματος και μαύρης κωμωδίας, καθώς και στη γλαφυρή, ενδιαφέρουσα, κωμικοτραγική πλοκή. Πολύ καλοί οι ερμηνευτές του Οσάμα και του διεφθαρμένου αστυνόμου.
Οι αδελφοί Νάσερ είναι γνωστοί από τις δύο προηγούμενες, μεγάλου μήκους ταινίες τους, την πρώτη τους, «Dégradé» (2015) και τη δεύτερη, το «Γάζα αγάπη μου» (2020).
