(Alice in der Stadten, Central Do Brasil, North By Northwest)
(κείμενο: Δημήτρης Μπάμπας)

Μπροστά μου μια κλειστή δεξιά στροφή. Αφήνω το γκάζι και το αυτοκίνητο χάνει σιγά-σιγά ταχύτητα. Πατάω λίγο το φρένο και βάζω τρίτη. Καθώς το αυτοκίνητο βγαίνει από την στροφή, το βλέμμα μου χάνει για λίγο τον δρόμο. Αντικρίζω από ψηλά την θάλασσα, ενώ ο ήλιος ετοιμάζεται να δύσει. Στο βάθος ξεπροβάλλει μέσα από τα σύννεφα ο Άθως. Η Κατερίνα απορροφημένη από τις σκέψεις, φαίνεται να μην κοιτάζει το τοπίο. Στο κασετόφωνο παίζει μια ξεχασμένη κασέτα του Daniel Lanois, For the Beauty of Wynona.

Καθώς προσπαθώ να συγκεντρώσω την προσοχή μου στον δρόμο στο μυαλό μου έρχεται ένας ξεχασμένος σήμερα Γερμανός σκηνοθέτης ο Wim Wenders. Γύρισε στην δεκαετία του 70 μερικές από τις καλύτερες road movies -πιο γνωστή Alice in der Stadten (ε.τ. Η Αλίκη στις πόλεις) (1974). Η ιστορία της; ένας φωτογράφος συναντά ένα κορίτσι και περιπλανιούνται στην Ευρώπη αναζητώντας την μητέρα της. Ταινίες δρόμου λοιπόν, ταινίες για την ζωή στον δρόμο, για την περιπλάνηση. Γυρισμένες στους δρόμους της Ευρώπης, οι ταινίες του Wim Wenders συλλαμβάνουν την αίσθηση του ταξιδιού. Η κίνηση στον δρόμο, το τοπίο που συνεχώς αλλάζει, οι περιστασιακές συναντήσεις: οι ταινίες αυτές δεν αφηγούνται μια ιστορία. Μοιάζουν ως ένα "ημερολόγιο καταστρώματος" -ένα ημερολόγιο στο οποίο ο ταξιδιώτης καταγράφει εικόνες και αισθήματα, καθώς κινείται μέσα στον χώρο.
Παρόμοια με την ταινία Η Αλίκη στις πόλεις είναι και η βραζιλιάνικη ταινία Central Do Brasil (ε.τ. Κεντρικός Σταθμός) που προβλήθηκε φέτος τον χειμώνα. Εδώ ηρωίδα συνοδεύει ένα μικρό αγόρι στην αναζήτηση του χαμένου πατέρα. Μπορεί οι δρόμοι και οι πόλεις της Ευρώπης να αντικαθίστανται από τους χωματόδρομους και τα χωριά της Βραζιλίας, όμως τα πράγματα παραμένουν ίδια: το παιδί -αγόρι ή κορίτσι- είναι ουσιαστικά ο συνοδός στο ταξίδι του ενήλικα (και όχι το αντίστροφο). Είναι το παιδί η αφορμή μάλλον παρά η αιτία, για να ξεκινήσει ο ήρωας ή ηρωίδα του ταξίδι: Είναι ένας προνομιακός συνομιλητής, ένας συμμέτοχος στις περιπέτειες, είναι αυτός που οδηγεί το ταξίδι.
Αν κάποιος προσπαθήσει να δει αυτές τις ταινίες, όχι αναζητώντας μια ιστορία, αλλά γι' αυτό που κυρίως είναι -δηλαδή το ταξίδι-, βγάζει μερικά χρήσιμα συμπεράσματα. Οι συνεχείς εναλλαγές στο τοπίο, οι νέοι χώροι και τα νέα πρόσωπα που συναντά ο ταξιδιώτης: αυτά είναι τα στοιχεία που καθορίζουν μια ταινία δρόμου. Έτσι οι μεταβολές στην ψυχική διάθεση του ήρωα δεν είναι απόρροια των γεγονότων που συμβαίνουν στην αφήγηση, αλλά μοιάζουν να προέρχονται ακριβώς από την συνεχή κίνηση του ήρωα. Άλλος τόπος, άλλα ήθη: οι αλλαγές στην ψυχική διάθεση που προκύπτουν από την αλλαγή του χώρου, οδηγούν τον ήρωα (ή την ηρωίδα) σε μια ενδοσκόπηση. Στο τέλος κάθε ταξιδιού, στο τέρμα κάθε περιπλάνησης, ο ήρωας είναι γεμάτος εμπειρίες ψυχής, είναι πλήρης συναισθημάτων: Γι' αυτόν (ή αυτήν) το ταξίδι είναι ταξίδι αυτογνωσίας. Η Ιθάκη στην οδύσσεια του ήρωα (ή της ηρωίδας) είναι η κατανόηση του εαυτού του.
Στην ταινία του Alfred Hitchcock το ταξίδι του ήρωα προκύπτει εξ' ανάγκης: τον καταδιώκουν ως δολοφόνο. Το ταξίδι ως εφιάλτης και το ταξίδι ως μια εμπειρία ζωής: αυτή είναι η αντίληψη που κυριαρχεί στην ταινία North By Northwest (ε.τ. Στην Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων) (1959) με πρωταγωνιστή τον Cary Grant. Μπλεγμένος σε μία συνομωσία και κατά λάθος ένοχος, ο ήρωας περιπλανιέται σ' όλη την Αμερική: από την Νέα Υόρκη μέχρι τις αχανείς πεδιάδες των Μεσοδυτικών πολιτειών ζει τον προσωπικό του εφιάλτη ταξιδεύοντας. Καθώς έχουμε μια περιπέτεια, ο σκηνοθέτης αποφεύγει να δείξει το ταξίδι του ήρωα και προτιμά αντ' αυτού να μας δείχνει τις στάσεις του ταξιδιού: μοιάζει λίγο η ταινία ως ένα ιδιόμορφο τουριστικό ντοκιμαντέρ - ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί τους διαφορετικούς χώρους ως φόντο για την δράση. Τυπική του Hitchcock, η ταινία απεικονίζει το ταξίδι ως μια εμπειρία ωρίμανσης, το τελευταίο στάδιο πριν την ενηλικίωση. Έτσι στο τέλος της διαδρομής, είναι ο έρωτας που ο ήρωας συναντά στο πρόσωπο της Eva Marie Saint. Εδώ στην Ιθάκη του ο ήρωας θα βρει να τον περιμένει μια γυναίκα (η Πηνελόπη;).

Από τα ηχεία η φωνή του Daniel Lanois χάνεται.
"Να διαλέξω εγώ κασέτα;". Η Κατερίνα είχε ήδη βάλει στο κασετόφωνο μια παλιά συλλογή του περιοδικού Q.
Ο ήλιος είχε πλέον δύσει και τα φώτα της Θεσσαλονίκης φαίνονται ακόμα μακρινά. Από τα ηχεία ακούστηκε το Autobahn των Kraftwerk…

Alice in der Stadten/ Alice in the Cities (ε.τ. Η Αλίκη στις πόλεις)
Σκηνοθεσία: Wim Wenders.
Σενάριο: Wim Wenders, Veith der Furstenberg .
Φωτογραφία: Robby Muller.
Παίζουν: Rudiger Vogler, Yella Rottlander, Elisabeth Kreuzer, Edda Kochi, Didi Petrikat.
Διάρκεια: 110 '

Central Do Brasil (ε.τ. Κεντρικός Σταθμός)
Σκηνοθεσία:Walter Salles .
Σενάριο: Joao Emanuel Carneiro και Marcos Bernstein, βασισμένο σε μία ιδέα του Walter Salles .
Φωτογραφία: Walter Carvalho.
Παίζουν: Fernanda Montenegro, Marilia Pera, Vinicius de Oliveira, Soia Lira, Othon Bastos.
Διάρκεια: 115 '

North by Northwest (ε.τ. Στην Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων)
Σκηνοθεσία: Alfred Hitchcock.
Σενάριο: Ernest Lehman.
Φωτογραφία: Robert Burks.
Παίζουν: Cary Grant, Eva Marie Saint, James Mason, Jessie Royce Landis, Leo G. Carroll, Philip Ober.
Διάρκεια: 136'

Ημερομηνία δημοσίευσης: 3/7/1999