(κείμενο: Θόδωρος Σούμας)

Ο ξέφρενος ρυθμός κατοχυρώθηκε στα φιλμ του Αμερικανού κινηματογραφικού ποιητή Γουές Άντερσον ιδίως με το εικαστικό, σκωπτικό κι ευφάνταστο καρτούν Fantastic Mr Fox (2009). Δεύτερο εντυπωσιακό, απόκοσμο και σαγηνευτικό καρτούν του ήταν το λίγο άγριο και συνάμα τρυφερό Το νησί των σκύλων του 2018. Η πρώτη φρενιτιώδης, δυσανάγνωστη και μαγευτική μυθοπλασία του που βομβάρδιζε τον θεατή με οπτικές πληροφορίες και δεδομένα ήταν το περίφημο Ξενοδοχείο Grand Budapest (2014).
Ο Γουές Άντερσον ξεκίνησε τις μεγάλου μήκους ταινίες του με μια τρελή, διασκεδαστική, παράταιρη αστυνομική κωμωδία, το Bottle Rocket, που γύρισε το 1966. Το δεύτερο φιλμ του ήταν το παλαβά αστείο μα κι ερωτικό - σαν τον ήρωά του, που υποδύεται ένας από τους σταθερούς συνεργάτες του, ο Τζέισον Σβάρτζμαν - Rushmore (ελληνικός τίτλος Ο αρχάριος), γυρισμένο το 1998 και διαδραματιζόμενο σε και γύρω από ένα ιδιωτικό γυμνάσιο.
Οι όμορφες παλιές ταινίες του δεν υιοθετούσαν τόσο γρήγορους ρυθμούς, μα συναποτελούσαν μυστήριες αφηγήσεις και παράξενα, ελκυστικά φιλμικά καλειδοσκόπια. Αυτό ισχύει στo εξωτικό, ταξιδιωτικό, ποιητικό, γραφικό κι αστείο The Darjeeling Limited (ελληνικός τίτλος Ταξίδι στο Darjeeling, 2007) για τρία παλαβούτσικα αδέλφια στην Ινδία σε πνευματική αναζήτηση. Το σαρκαστικό Οικογένεια Τενενμπάουμ (Τhe Royal Tenenbaums, 2001) με θέμα τα παράξενα μέλη μιας ανεδαφικής, δυσλειτουργικής οικογένειας, και οι Υδάτινες ιστορίες (The Life Aquatic with Steve Zissou, 2003) με ήρωα έναν γοητευτικό και ιδιότυπο Αμερικανό Κουστό, περιλαμβάνουν μια παρόμοια κωμική τρέλα, αθωότητα, ειρωνεία, παραλογισμό και σουρεαλιστική παραδοξότητα. Ο Γουές Άντερσον διακονεί με επιμονή έναν κινηματογράφο μοντέρνο, αντιρεαλιστικό, ιδεοληπτικό κι αναγνωρίσιμο. Ποντάρει στην λεπτοφτιαγμένη τεχνική του που παραπέμπει μορφικά στους καλλιτέχνες μετρ των κινουμένων σχεδίων. Ορισμένοι τον κατηγορούν δίχως ανοιχτό ορίζοντα θέασης, πως απλά κατασκευάζει χαριτωμένες και μανιακές παραξενιές, φορμαλιστικά καλαμπούρια, και καλαίσθητο ανθρώπινο κουκλοθέατρο, μειώνοντας άδικα την αισθητική του και συρρικνώνοντας τις πολλαπλές ιδέες του.
Ο Αμερικανός ποιητής καλοδιαλεγμένων εικόνων, χαρακτηριστικών ήχων και όμορφων μουσικών, Γ.Άντερσον, δημιούργησε επίσης μια από τις ωραιότερες, γλυκύτερες και τρυφερότερες ταινίες στην ιστορία του παγκόσμιου σινεμά πάνω στον παιδικό έρωτα, το μαγευτικό, ελεύθερο και παραμυθένιο, σαν και άλλα του φιλμ, Moonrise Kingdom (ελληνικός τίτλος Ο έρωτας του φεγγαριού, 2012).

H Γαλλική αποστολή (The French Dispatch, 2021), το φιλμ του Τεξανού Γουές Άντερσον, με τον ιλιγγιώδη καταιγισμό εικόνων, παστέλ χρωμάτων, ήχων, σχημάτων, εικαστικών - συχνά γεωμετρικών - πλάνων, μουσικών, ανθρώπων, πολύ και αδιάκοπου λόγου, σκηνικών (συχνά συρόμενων ή κινούμενων), κοστουμιών, σχεδίων, βινιετών, πλάνων ανθρώπων διαφορετικής κλίμακας, σκηνών καρτούν και tableaux vivants ή σκέτα ταμπλό (πίνακες)• αφηγηματικά κεφάλαια και επεισόδια ενός σχεδόν σπονδυλωτού φιλμ, που συναπαρτίζουν τον νοσταλγικό έπαινο της σκεπτόμενης, γλαφυρής, κριτικής και διανοούμενης δημοσιογραφίας ενός σπουδαίου (φανταστικού) περιοδικού, που μοιάζει με το New Yorker. To φανταστικό αυτό περιοδικό, The French Dispatch, έχει φτιαχτεί από υπέροχους Αμερικανούς δημοσιογράφους και συγγραφείς, εκπατρισμένους στη γοητευτική, πνευματώδη Γαλλία, με έδρα μια φανταστική γαλλική πόλη. Η ταινία αποτελεί την εικονοποίηση των τελευταίων άρθρων που έγραψαν οι διαπρεπείς δημοσιογράφοι του, λίγο πριν πεθάνει ο ευφυέστατος και λεπταίσθητος, οραματιστής διευθυντής του (ο απολαυστικός Μπιλ Μάρεϊ). Στη διαθήκη του ανέφερε πως αφού πεθάνει δεν πρόκειτα να ξανακυκλοφορήσει άλλο τεύχος, κατά συνέπεια παρακολουθούμε μπροστά στα κατάπληκτα μάτια μας την ιστορία και το φτιάξιμο των τελευταίων υπέροχων άρθρων! Να μην ξεχάσουμε πως παρελαύνουν σε πολλούς μικρούς ρόλους σημαντικοί ηθοποιοί που δέχτηκαν να συνεργαστούν μαζί του για ολιγόλεπτες παρουσίες: Μπενίτσιο ντελ Τόρο, Έιντριεν Μπρόντι, Τίλντα Σουίντον, Λεά Σεϊντού, Φράνσις Μακ Ντόρμαντ, Τίμοθι Σαλαμέ, Τζέφρι Ράιτ, Ματιέ Αμαλρίκ, Μπιλ Μάρεϊ, Όουεν Γουίλσον, Ελίζαμπεθ Μος, Σέρσα Ρόναν, Γουίλιαμ Νταφόε, Εντουαρντ Νόρτον.
Έχουμε να κάνουμε με άλλο ένα ξέφρενο, παράδοξο, ιδιοσυγκρασιακό ποιητικό φιλμ, απαράμιλλα αρχιτεκτονημένο, πολυσύνθετο και ακραίο μορφικά, του πολύ ξεχωριστού Γουές Άντερσον, τελειομανούς χειριστή λεπτομερειών, από τα σκηνικά έως τα πλάνα, τα γραφιστικά, το deseign και τα κοστούμια. Είναι ένας σύγχρονος, Αμερικανός, φαντασμαγορικός σκηνοθέτης και κινηματογραφικός ταχυδακτυλουργός και μαέστρος, τον οποίο εκτιμούμε και αγαπάμε. Η Γαλλική αποστολή είναι φιλμ που σε κατακλύζει, που είναι βεβαίως αδύνατο να καταλάβεις σε όλες τις όμορφες, σαγηνευτικές λεπτομέρειές του...

Είδα, επίσης Το Φοινικικό σχέδιο (2025) του Γουές Άντερσον (από τους λίγους σύγχρονους, όπως οι Ρόι Άντερσον, Τσεϊλάν, Τ.Μάλικ, Β.Βέντερς, Μπέλα Ταρ, Αρονόφσκι κ.α.). Ενός ιδιότυπου, στυλίστα σκηνοθέτη που επιμελείται με εξαιρετική, απολαυστική εικαστική φροντίδα τις μορφικές, καρτποσταλικές, αισθητικές λεπτομέρειες των φιλμ του. Έχει μια αρμονική, γεωμετρική, τελειοκρατική εικαστική αντίληψη των εικόνων, των σκηνικών, των κοστουμιών και των παστέλ χρωμάτων που σκηνοθετεί, που τις θέτει στην υπηρεσία των ποιητικών, σουρεαλιστικών σεναρίων του και των αντίστοιχων εμπνευσμένων σκηνών του. Και δημιουργεί με χάρη και ακρίβεια ένα αλλόκοτο, εκκεντρικό, φορμαλιστικό, μυθικό και ποιητικό σινεμά, φτιαγμένο λες από τα χέρια ενός χαρισματικού ζωγράφου, ο οποίος στήνει τέλεια κάδρα, πρόσωπα μέσα σ’ αυτά και τράβελινγκ, όλα υπερεπεξεργασμένα με τόλμη και αισθητική έμπνευση. Το σύνολο γρήγορα μονταρισμένο και με ξέφρενα εκφερόμενους διαλόγους που μιλιούνται άχρωμα σαν να πρόκειται για κόμικ.
Το Φοινικικό σχέδιο είναι μια σουρεαλιστική, με πολύ φροντισμένη φόρμα, σάτιρα των κερδοσκοπικών επιχειρηματικών, οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων του Ζα-Ζα Γκαμπόρ (επιβλητικός ο Μπενίσιο Ντελ Τόρο), ενός εκατομμυριούχου απατεώνα παγκόσμιας εμβέλειας, στα όρια της παρανομίας και της νομιμότητας. Έχει πολλούς εχθρούς που προσπαθούν να τον σκοτώσουν ή να τον ρίξουν, να τον ξεγελάσουν στις συναλλαγές τους, πράγμα που προσπαθεί να κάνει και αυτός… Περιτριγυρίζεται από τους άσπονδους «φίλους» του, τους οικονομικούς συνεργάτες, τους αντιπάλους του και τα παιδιά του (μεταξύ των οποίων την αγαπημένη του κόρη, μια καλόγρια που ορίζει ως κληρονόμο του, προτιμώντας την από τους εννιά γιους του).
Η ταινία διαρθρώνεται σε ενότητες κατά τις οποίες το μεγαλολαμόγιο Ζα-Ζα Γκαμπόρ συναλλάσσεται με συγκρουσιακό τρόπο με τους παραπάνω δολοπλόκους αντίπαλους επιχειρηματίες για να στήσει μια νέα οικονομική κομπίνα εκμετάλλευσης στη γη μιας (φανταστικής) χώρας στην Εγγεία Ανατολή, της «Μεγάλης Ανεξάρτητης Φοινίκης». Το παιχνιδιάρικο μαύρο χιούμορ του 46χρονου σκηνοθέτη περιέχει αντικαπιταλιστικές, κοινωνικοπολιτικές νότες και νύξεις. Αρκετές φορές η ανέλιξη της οικονομικής, επιχειρηματικής ιστορίας της μυθοπλασίας είναι δυσνόητη και δυσεξήγητη, κάτι που αποτελεί μειονέκτημα του φιλμ.