(The Match)
των Juan Cabral & Santiago Franco
(κριτική: Σπύρος Γάγγας)![]()
Με άξονα τον μυθικό αγώνα μεταξύ Αγγλίας και Αργεντινής στο πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου που διεξήχθη στο Μεξικό το 1986, το αξιόλογο ντοκιμαντέρ των Καμπράλ και Φράνκο είναι δομημένο σε επεισόδια, οι τίτλοι των οποίων συνοδεύονται από τη χρονική απόσταση κομβικών γεγονότων πριν αλλά και μετά την αναμέτρηση. Βλέπουμε, έτσι, τη γέννηση των πρωταγωνιστών, την άφιξη του Βρετανού αρχιπλοίαρχου Τζον Μπάιρον στα νησιά Φώκλαντ (Μαλβίνες) το 1765, τη γέννηση του ποδοσφαίρου, τον δίμηνο πόλεμο στα Φώκλαντ το 1982, την προπονητική τακτική και την πορεία των δύο ομάδων μέχρι τη σέντρα, αλλά και τη μετέπειτα διαμάχη για το σκάνδαλο με το «χέρι του Θεού». Παράλληλα, εξερευνάται το μυστήριο για το πού κατέληξε η πολύτιμη φανέλα Le Coq Sportif της Αργεντινής με το νούμερο 10, ο απόηχος της στρατιωτικής σύγκρουσης, καθώς και τα «γιατί» και τα «εάν» που αναπόδραστα συνοδεύουν κάθε σημαντικό αγώνα — πόσο μάλλον αυτόν.
Η αφηγηματική πνοή εστιάζει στη σχέση δύο μεγάλων ποδοσφαιρικών εθνών και στο φάσμα της ρήξης, όχι μόνο μεταξύ των δύο χωρών αλλά και στις τάξεις των ίδιων των ποδοσφαιριστών και των οπαδών, με τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης να είναι κάθε άλλο παρά πυροσβεστικός. Με φόντο παλαίμαχους πρωταγωνιστές (όπως οι Λίνεκερ —πάντα προσηνής και με άνεση στον φακό—, Σίλτον, Μπαρνς, Βαλντάνο και Ολαρτικοετσέα) που παρακολουθούν τα γεγονότα και τις φάσεις σαν σε σινεμά, το ντοκιμαντέρ διαθέτει μεν πλούσιο υλικό και αποκαλυπτικές λεπτομέρειες, αλλά κάπου υστερεί σε πρωτοτυπία ύφους.
Οι δηλώσεις των πρωταγωνιστών ότι πρόκειται για ποδόσφαιρο και όχι για πολιτική αποτελούν επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συναυλία των Queen στο Μπουένος Άιρες το 1981, όπου ο Φρέντι Μέρκιουρι εμφανίστηκε με τη φανέλα της εθνικής Αργεντινής και προσκάλεσε τον νεαρό τότε Μαραντόνα στη σκηνή! Ωστόσο, πολύ γρήγορα το τείχος μεταξύ πολιτικής και ποδοσφαίρου υφίσταται ρωγμές, όπως συνέβη στην περίπτωση του βιρτουόζου Οσβάλντο Αρντίλες, ο οποίος εγκατέλειψε την Τότεναμ για να επιστρέψει στην Αργεντινή.
Κομβική για την εξέλιξη των γεγονότων ήταν η προϊστορία των δύο ομάδων στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1966. Εκεί, πρωτοστάτησε το παιχνίδι δύναμης και η αποβολή του σκληροτράχηλου μέσου Αντόνιο Ρατίν έδωσε την αφορμή για την καθιέρωση της κίτρινης και της κόκκινης κάρτας. Με την ισχνή νίκη της Αγγλίας με 1-0 και τα μεθεόρτια εντός και εκτός γηπέδου, παγιώθηκε ο «πολεμικός» χαρακτήρας των μεταξύ τους αναμετρήσεων. Φυσικά, η νίκη της Αργεντινής στον προημιτελικό αγώνα του 1986 σημαδεύεται από το γκολ που σημείωσε με το χέρι ο Μαραντόνα, σαν να πλανάται η Νέμεσις για το αμφισβητούμενο γκολ των Άγγλων στον τελικό του 1966 απέναντι στη Δυτική Γερμανία.
Το γενικότερης ιστοριογραφικής (και μεταφυσικής) σημασίας ενδιαφέρον έγκειται στο πώς η προσήλωση και η μυθοποίηση κομβικών επιτευγμάτων θολώνουν την όραση απέναντι σε άλλα, εξίσου σημαντικά περιστατικά, τα οποία θα υποβίβαζαν τον μυθικό αγώνα σε απλώς συναρπαστικό. Η πρωταρχική αντίφαση μιας αναμέτρησης που στοιχειώνει το παγκόσμιο ποδοσφαιρικό στερέωμα —καθώς περιλαμβάνει τόσο το πιο σκανδαλώδες γκολ όσο και το πιο εντυπωσιακό στην ιστορία των Μουντιάλ— «σχετικοποιείται». Αυτό συμβαίνει τόσο εξαιτίας του δεύτερου γκολ στην προ-VAR εποχή, όσο και από τον λιγότερο γνωστό «λαιμό του Θεού» που διέσωσε την Αργεντινή από την ισοφάριση. Η απροσδιοριστία στο ποδόσφαιρο, ένα σπορ άμεσα συνδεδεμένο με τη λεπτομέρεια στη γεωμετρική και χορογραφική κατάτμηση του χώρου και στα κλάσματα δευτερολέπτου της ενστικτώδους (;) αντίδρασης, σε όλο της το μεγαλείο!
Παρά το γεγονός ότι το ντοκιμαντέρ (σαφώς υποδεέστερο από εκείνο του Ασίφ Καπάντια για τον Μαραντόνα, το 2019) υιοθετεί ορισμένα κινηματογραφικά κλισέ —εδώ φαίνεται και το ενδιαφέρον της Disney για τη διανομή του—, η περίτεχνη αφήγησή του με τα ψήγματα που συνθέτουν το «ματς» και η λυτρωτική «θεία χάρις» της συμφιλίωσης δεν αφήνουν τον θεατή ασυγκίνητο.
THE MATCH, Χουάν Καμπράλ/Σαντιάγκο Φράνκο, Αργεντινή, 2026




