(A Scene By the Sea, Point Break)
(κείμενο: Δημήτρης Μπάμπας)

Η ώρα ήταν τέσσερις και ένας ελαφρύς άνεμος φυσούσε στην παραλία. Προχώρησε προς τη θάλασσα μόνη της. Έριξε την σανίδα στο νερό και ξάπλωσε πάνω της. Κωπηλατώντας με τα χέρια της, απομακρύνθηκε από την παραλία.
- Έλλη, θα είμαστε στο μπαρ.
Η Έλλη είχε ήδη απομακρυνθεί αρκετά και μόλις που άκουσε τους φίλους της που την φώναζαν από την παραλία. Τώρα προσπαθούσε να σταθεί όρθια πάνω στην σανίδα.

Στη γιαπωνέζικη ταινία A Scene By the Sea (1991) (προβλήθηκε τον χειμώνα από την NET), ο ήρωας -ένας νεαρός κωφάλαλος- δουλεύει σαν σκουπιδιάρης. Μια απροσδόκητη συνάντηση και η ζωή του θα αλλάξει: ο νεαρός θα ανακαλύψει παρατημένη μια σπασμένη σανίδα του surf. Η συνέχεια; θα παρατήσει την δουλειά του και θα αφοσιωθεί σε πείσμα όλων των δυσκολιών και εμποδίων που συναντά, στο surfing.
Στην αντίπερα όχθη του Ειρηνικού, την ίδια χρόνια, το 1991, μια νεαρή σκηνοθέτης -πρώην ζωγράφος- γυρίζει μια από τις πολλές αστυνομική περιπέτεια του Χόλιγουντ. Πρωταγωνιστές της δύο ηθοποιούς που η δημοτικότητα τους, τότε, βρίσκεται σε σχετική άνοδο -ο Patrick Swayze και ο Keanu Reeves. Μια συμμορία ληστών τραπεζών και ένας νεαρός αστυνομικός που προσπαθεί να τους ανακαλύψει -η κάθε άλλο παρά πρωτότυπη υπόθεση της ταινίας. Όμως αυτές οι δύο ταινίες, παρ' όλες τις διαφορές τους -η γιαπωνέζικη δίνει περισσότερη βαρύτητα στους χαρακτήρες της σε αντίθεση με την αμερικάνικη που προκρίνει το αστυνομικό μυστήριο και την δράση-, έχουν κάποια κοινά στοιχεία.
Απεικονίζουν -με ένα τόνο αφαίρεσης η γιαπωνέζικη και πιο άμεσα η αμερικάνικη- μια από τις πιο ισχυρές υποκουλτούρες του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, την κουλτούρα του surf. Αγώνες στην παραλία κάτω από τον δυνατό ήλιο του καλοκαιριού, οι αποτυχημένες προσπάθειες για ισορροπία πάνω στα κύματα, οι στιγμές της επιτυχίας -όταν ο surfer επιτέλους κατορθώνει να "περπατήσει" πάνω στην θάλασσα, όταν κατορθώνει να δαμάσει τα κύματα. Είναι η ένταση του ακροβάτη καθώς ισορροπεί πάνω στο τεντωμένο σχοινί, αυτό που συνοδεύει κάθε προσπάθεια -επιτυχημένη ή αποτυχημένη- του surfer. Δεν είναι παράξενο λοιπόν που οι δύο ήρωες σαγηνεύονται από το άθλημα (;): αντιμέτωπος με τα κύματα, σκαρφαλώνοντας στις απάτητες κορυφές τους, ο surfer είναι ένας ορειβάτης της θάλασσας.
Την ένταση που βιώνει ο surfer, οι δύο ταινίες την διαχειρίζονται με διαφορετικούς τρόπους. Στην χολιγουντιανή εκδοχή, αυτή ή ένταση απεικονίζεται μ' ένα τρόπο θεαματικό: η πάλη του ήρωα με την θάλασσα δίνει ένα ηρωικό και επικό τόνο στην αφήγηση και κάνει τον "κακό" (ο Patrick Swayze) να δείχνει ως ένα απόλυτα τραγικό πρόσωπο. Αυτό που υπονοεί η σκηνοθεσία είναι ότι όποιος έχει παλέψει με τα κύματα, έχει υπερβεί την καθημερινότητα, κοιτάζει δικαιολογημένα την πραγματικότητα "αφ' υψηλού": έτσι οι πράξεις του δεν μπορούν να ερμηνευθούν μέσα από το πρίσμα μίας τρέχουσας ηθικής.
Αντίθετα στην ταινία A Scene By the Sea οι τόνοι είναι χαμηλότεροι: κανένα ηρωικό στοιχείο, κανένας επικός τόνος. Εδώ το παιχνίδι παίζεται στο εσωτερικό: είναι οι εσωτερικές αλλαγές που διακρίνουμε στον κεντρικό χαρακτήρα. Κωφάλαλος και μάλλον περιθωριακός, μέσα από το surfing κάνει την δική του προσωπική υπέρβαση: η επιτυχία του είναι το στοίχημα που κερδίζει τον αγώνα της ζωής. Εδώ ο ήρωας μέσα από την επίμονη άσκηση οδηγείται στην επιτυχία και εκπληρώνει ένα στόχο ζωής.
Όμως αυτή η αφοσίωση των δύο ηρώων έχει στο τέλος μια τραγική κατάληξη. Η νίκη τους στον αγώνα με την θάλασσα, η ισορροπία τους πάνω στα κύματα της, τους απομακρύνει από τον πραγματικό κόσμο. Οι δύο ήρωες θα βρεθούν να ζουν "εν κενώ". Αποστρέφονται την τετριμμένη καθημερινότητα και οδηγούνται -συνειδητά ή όχι- στο επέκεινα του βίου. Στην κορυφή των κυμάτων, μετέωροι ανάμεσα στον ουρανό και στην θάλασσα, οι δύο ήρωες θα αντικρίσουν τον κόσμο και την ζωή τους από μια άλλη οπτική γωνία, μ' ένα άλλο βλέμμα. Η αποχώρηση τους μοιάζει ως η οικειοθελής έξοδος από τη περιπέτεια της ζωής: γι' αυτούς τους ήρωες η ζωή δεν περιέχει πλέον καμία πρόκληση. Δεν υπάρχει κανένα στοίχημα για να κερδίσουν.
Στο τέλος, η θάλασσα θα γίνει η κατοικία τους, η μόνιμη διαμονή τους, τα Ηλύσια Πεδία τους…

Ο άνεμος στην παραλία είχε κοπάσει. Η Έλλη οδήγησε την σανίδα στην αμμουδιά. Γύρισα και κοίταξα προς την μεριά του μπαρ. Οι δυο φίλοι της είχαν εδώ και αρκετή ώρα φύγει.
Άφησε την σανίδα στην παραλία και πέρασε από μπροστά μου. Κατευθυνόταν προς το μπαρ και στα μάτια της μπορούσες να διακρίνεις μια λάμψη. Σηκώθηκα.

A Scene By the Sea
Σκηνοθεσία: Takeshi Kitano .
Σενάριο: Takeshi Kitano.
Φωτογραφία: Katsumi Yanagishima.
Παίζουν: Kurodo Maki, Hiroko Oshima, Sabu Kawahara, Susumu Terajima.
Διάρκεια: 101'

Point Break
Σκηνοθεσία: Kathryn Bigelow.
Σενάριο: Kathryn Bigelow, Peter Ilich, James Cameron, Richard King
Φωτογραφία: Donald Peterman .
Παίζουν: Patrick Swayze, Keanu Reeves, Lori Petty, Gary Busey, John McGinley .
Διάρκεια: 117'

Ημερομηνία δημοσίευσης: 24/07/1999