(Μια φάρμα στην Πορτογαλία)
της Avelina Prat
(κριτική: Σπύρος Γάγγας)
Ο Φερνάντο είναι καθηγητής γεωγραφίας και διδάσκει για την αξία του χάρτη ακόμα και στην ψηφιακή εποχή. Γυρνώντας σπίτι, ανακαλύπτει ότι η γυναίκα του τον εγκατέλειψε δίχως εξήγηση και επέστρεψε στη Σερβία, απ’ όπου κατάγεται. Αποσβολωμένος, εγκαταλείπει το διαμέρισμά του και μεταβαίνει στην Πορτογαλία, όπου μέσα από μια δυσάρεστη συγκυρία καταλήγει κηπουρός σε μια φάρμα, την οποία διαχειρίζεται η Αμάλια. Γνωρίζοντάς την καλύτερα, ανακαλύπτει την ιστορία της —όπως και εκείνη τη δική του— ενώ μια αναπάντεχη ένοικος ζει πλέον στο διαμέρισμά του στη Βαρκελώνη.
Η Αβελίνα Πρατ, σε τούτη τη μόλις δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της, επιδεικνύει μια αξιοθαύμαστα ώριμη ματιά και ζηλευτό έλεγχο στις λήψεις, τις αφηγηματικές μεταβάσεις, την καθοδήγηση των ηθοποιών, τη θαλπωρή του περιβάλλοντος, την υποψία σασπένς και την αποφυγή μιας συναισθηματικής υπερευαισθησίας. Οι χάρτες του Φερνάντο (ή «Μανουέλ») αφορούν τόσο τη χαρτογράφηση των σχέσεων όσο και την κυριολεκτική σημασία τους, με τις ατραπούς και τις διαδρομές από μια χώρα στην άλλη, καθώς και το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν που αυτές συνεπάγονται.
«Ισπανία-Σερβία-Πορτογαλία-Αγκόλα» φέρνουν σε επαφή χαρακτήρες με ενίοτε τραυματικό παρελθόν, όταν η προσωπική διαδρομή ή αυτή οικείων προσώπων τέμνεται με συλλογικές διαδικασίες και δοκιμασίες, η αποφυγή των οποίων υπερβαίνει την ατομική αντίδραση. Και η Πρατ, δίχως την παραμικρή υπόνοια διδακτισμού ή μεμψιμοιρίας, πλάθει χαρακτήρες που, παρά το στραπατσάρισμά τους, διατηρούν ακέραιη την πυξίδα της καλοσύνης.
Την Αμάλια υποδύεται με ιδιαίτερη φινέτσα η «φεγγαροπρόσωπη» Μαρία ντε Μεντέιρος (γνωστή στο ευρύ κοινό από το «Pulp Fiction», ωστόσο με πλουσιότατη θητεία σε ταινίες των Ζοάο Σεζάρ Μοντέιρο, Σαντάλ Άκερμαν, Μισέλ Ντεβίλ, Φίλιπ Κάουφμαν, Μανοέλ ντε Ολιβέιρα, Ίστβαν Ζάμπο και Γιουτζίν Γκριν, μεταξύ άλλων), ενώ τον Φερνάντο ενσαρκώνει ένας εξαίρετος στην εγκράτειά του Μανόλο Σόλο.
Ο κοινός παρονομαστής μεταξύ Αμάλια και Φερνάντο / «Μανουέλ» είναι η κατασκευή μιας νέας ταυτότητας, προκειμένου να διασωθεί ο εαυτός απέναντι στην κοινωνική πίεση και τις δυνητικές συνέπειές της. Και η Πρατ φροντίζει, σε κάτι λιγότερο από δύο ώρες, να μη φλυαρήσει ούτε λεπτό και να χτίσει με υπομονή και μέριμνα για τον θεατή και τους χαρακτήρες ένα διόλου βεβιασμένο ταξίδι αξιοπρέπειας, από την απώλεια στον κήπο της καλοσύνης. Τα προσεγμένα κάδρα, το μη επιδεικτικό χρώμα που καλλωπίζει τον χώρο με προσεκτικές πινελιές, καθώς και η θέρμη που αναδύεται από το σπίτι, τον κήπο, τα βλέμματα και τα λόγια, διατηρούν ζωντανό έναν ιδιαίτερα γοητευτικό νατουραλισμό της όψης και της καρδιάς.
ΜΙΑ ΦΑΡΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ, Αβελίνα Πρατ, Ισπανία/Πορτογαλία, 2025
