του Marian Crișan
(κριτική: Καλλιόπη Πουτούρογλου)
Στις καταπράσινες πλαγιές των Όρων Απουσένι, στη δυτική Τρανσυλβανία, στο μικρό χωριό Οκοάλε, ο δεκάχρονος Μίρτσεα μεγαλώνει με τον πατέρα του και τη μητριά του, ενώ οι μνήμες της νεκρής μητέρας του είναι ακόμα νωπές. Μοιράζοντας τον χρόνο των καλοκαιρινών του διακοπών μεταξύ ποδοσφαιρικών αγώνων με τους φίλους του, συλλογής συλλεκτικών καρτών και της υποχρεωτικής σχεδόν παρακολούθησης της Θείας Λειτουργίας, ο μικρός φαίνεται να κινείται ελεύθερα και με σχετική αυτονομία αλλά και με μία απόσταση από τα πράγματα, σχεδόν μελαγχολική. Όταν παραμονή της Ανάστασης ο πατέρας του, με τον οποίο ο Μίρτσεα έχει ένα ιδιαίτερο συναισθηματικό δέσιμο, αναλαμβάνει να μεταφέρει το Άγιο Φως στην μικρή τους κοινότητα, ο μικρός γίνεται πρόθυμα συνοδηγός και βοηθός του στην ιερή αποστολή. Η διαδρομή ωστόσο της επιστροφής επιφυλάσσει απρόβλεπτες περιπέτειες και για τους δύο, ενώ η ασφαλής μεταφορά του Αγίου Φωτός και η παιδική προσδοκία της Ανάστασης νεκρών που το συνοδεύει, αποκτά για το παιδί διάσταση σχεδόν μεσσιανική.
Έχοντας στον πυρήνα της το τραύμα της μητρικής απώλειας αλλά και τις θρησκευτικές λαϊκές δοξασίες για το Άγιο Φως και το τελετουργικό που το ακολουθεί τη νύχτα της Ανάστασης (από το θαυματουργό άναμμα της φωτιάς στα Ιεροσόλυμα μέχρι την αεροπορική διανομή και παραλαβή του από τις ορθόδοξες χριστιανικές χώρες), η ταινία καταγράφει με τον χαρακτηριστικό ρεαλιστικό τόνο του νεότερου ρουμανικού κινηματογράφου το περιπετειώδες οδοιπορικό ενός δεκάχρονου αγοριού, τη μετάβασή του από την αθωότητα της παιδικής ηλικίας στην επώδυνη αφύπνιση της πρώιμης εφηβείας. Παράλληλα σκιαγραφείται με αδρές γραμμές και το πορτρέτο μιας κλειστής αλλά «εκσυγχρονισμένης» αγροτικής κοινωνίας, που παραμένει παραδοσιακά προσκολλημένη στις σταθερές αξίες του παρελθόντος. Αξίες και συμπεριφορές αναγνωρίσιμες ευρύτερα στα Βαλκάνια, που διακωμωδούνται ευδιάκριτα σε ενδιάμεσες σκηνές της αφηγηματικής δράσης.
Ο τιμημένος με τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες για την μικρού μήκους ταινία του «Megatron» (2008) Marian Crișan, επιστρέφει στα όρη Απουσένι, μετά το τελευταίο του δράμα ενηλικίωσης Warboy (2023), αυτή τη φορά για να εξερευνήσει την παιδική ηλικία με μια ταινία που αγγίζει τόσο το νεανικό όσο και το ενήλικο κοινό. Ο Crișan, που υπογράφει και το σενάριο, καταφέρνει να αναπαραστήσει μέσα από μια απλή στη δομή της και λιτή γραμμική αφήγηση (όλη η δράση περιορίζεται σε μία μέρα που ξεκινάει λουσμένη στο φυσικό φως) έναν μικρόκοσμο που κινείται μέσα σε απαραβίαστα και αμετακίνητα πλαίσια και που τίθεται υπό αμφισβήτηση από την παρορμητική αλλά απόλυτα αληθινή επιθυμία ενός παιδιού. Η αγωνιώδης όσο και συναρπαστική νυχτερινή περιπλάνηση του μικρού Μίρτσεα στο δάσος, που ακολουθεί τους τυπικούς κώδικες ενός παραμυθιού και οι στιχομυθίες, μια σειρά κοφτών και αιχμηρών ερωταπαντήσεων που διαμείβονται ανάμεσα στον μικρό ήρωα και τους συνομιλητές του, κυρίως τον τοπικό ιερέα, συμβάλλουν όχι μόνο στην εξέλιξη της πλοκής αλλά και στην κλιμάκωση της έντασης που κορυφώνεται λίγο πριν την αποκαλυπτική σκηνή του τέλους. Η εξαιρετική ερμηνεία του νεαρού Andrei Voicu παίζει εδώ καθοριστικό ρόλο. «Μα είναι το Άγιο Φως;» εξακολουθούν να τον ρωτούν, όσοι τον συναντούν « Είναι!», απαντάει εκείνος με μια πίστη που δεν επιδέχεται αμφισβήτησης. Και είναι αυτή ακριβώς η πίστη που τελικά δοκιμάζεται μέσα από την επίμονη παιδική αναζήτηση της αλήθειας.
Θεσσαλονίκη 2026
